Hopp til innhold

Gana

Árið 1957 varð Gana fyrsta sjálfstæða land Vestur-Afríku. Landið er ríkt af náttúruauðlindum eins og gulli og kakói en efnahagurinn styrkist einkum að frumkvæði erlendra styrktarlanda.

Síðast uppfært 13.04.2015

Landafræði og náttúra

Vegna legu Gana rétt norðan við miðbaug og rétt við 0 lengdarbauginn segja Ganabúar að landið sé nær miðju heimsins en nokkurt annað land í heimi. Á 500 kílómetra langri strandlengju Gana eru sandfyllt lón og klettar. Í suðvestri er regnskógabelti, en skógi vaxin fjöll eru ráðandi suðaustan til. Nyrst eru hitabeltisgresjur. Í austanverðu Gana liggur Voltavatn, eitt af stærstu grunnu stöðuvötnum heims. Í Gana er hitabeltisloftslag og monsúnrigningar gera það að verkum að heitt og rakt er á strandsvæðum allt árið. Í norðri hafa eyðimerkurvindar frá norðaustri áhrif á loftslagið og eru miklar sveiflur í hitastigi og úrkomu. Um þriðjungur lands í Gana er ofnýttur og sviðinn og horfir til auðnar. Að auki hefur ofbeit, skógarhögg og námuvinnsla leitt til skógareyðingar. Vatn er mengað vegna úrgangs frá iðnaði, landbúnaði og ófullnægjandi sorpeyðingu.

Ecoprint

0.9 plánetunni Jörð

Ef allt mannkyn myndi neyta til jafns eins og gerist að meðaltali í Gana, þá þyrftum við 0.9 eintök af plánetunni Jörð.
Sjá mælistikuna fyrir vistfræðileg áhrif.

Saga

Gull, þrælar og fílabein lokkuðu Evrópubúa á 15. öld til svæðisins sem í dag er Gana. Árið 1901 varð landið bresk nýlenda og fékk nafnið Gullkistan. Andstaða við Breta jókst eftir seinni heimsstyrjöldina, og var Kwame Nkrumah leiðtogi frelsisbaráttunnar. Gana varð sjálfstætt ríki árið 1957, með Nkrumah sem æðsta leiðtoga. Árið 1966 tók herinn völdin, og tíminn sem fylgdi á eftir einkenndist af stjórnmálalegum óstöðugleika og efnahagskreppum. Jerry Rawlings liðsforingi var við völd í Gana frá 1979 til 2000, að frátöldu stuttu tímabili á níunda áratugnum. Á fyrra tímabili stjórnar Rawlings varð töluverður hagvöxtur og Gana varð uppáhald vestrænna þróunarstofnana. Hagvöxturinn stöðvaðist í lok tíunda áratugarins og óánægja með forsetann jókst. Forseta- og þingkosningarnar árið 2000 leiddu til ríkisstjórnarskipta í Gana.

Samfélag og stjórnmál

Gana er lýðveldi og eru bæði forsetinn og 230 þingmenn kjörnir til fjögurra ára í senn. Í Gana eru margir ólíkir ættbálkar, en ólíkt nágrannalöndunum hefur landið komist hjá innanríkisátökum. Ósamkomulag um eignafyrirkomulag leiddi þó til ættbálkaóeirða í norðri á miðjum tíunda áratugnum, og síðast árið 2002 voru 36 manns drepnir í bardögum í héraðinu. Í kjölfar forseta- og þingkosninganna árið 2000 var komið á fót nefnd til að rannsaka mannréttindabrot framin af herstjórn Rawlings. Á seinni tímum hefur verið lögð áhersla á baráttu gegn spillingu, ásamt því að bæta skóla- og heilbrigðiskerfi. Gana rekur virka utanríkisstefnu og er virkur þátttakandi í friðargæsluaðgerðum Sþ. Landið er einnig virkt í stjórnmálum nágrannalandanna og hefur unnið að því að leita friðsamlegra lausna á átökunum í Líberíu og á Fílabeinsströndinni.

Hagkerfi og viðskipti

Með stuðningi Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF) voru efnahagslegar úrbætur hafnar á níunda áratugnum. Verksmiðjur í ríkiseigu voru seldar og ríkisstarfsmönnum sagt upp. Úrbæturnar leiddu til hagvaxtar og voru þær aðgerðir taldar vel heppnaðar. Í byrjun 21. aldar voru erlendar skuldir Gana afskrifaðar að frumkvæði Alþjóðabankans og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Landið er þó enn stórskuldugt. Efnahagur þess byggist á útflutningi á gulli og kakói. Yfir helmingur íbúa landsins hefur lifibrauð af landbúnaði. Iðnaður Gana er tiltölulega vel uppbyggður, einkum á svæðunum í kringum Accra og hafnarbæinn Tema, en margar vörur þarf þó enn að flytja inn. Árið 2007 fannst mikið af olíu úti fyrir ströndum landsins. Gana er meðlimur í vesturafrísku fríverslunarsamtökunum ECOWAS. Landið hefur einnig viðskiptasambönd í Vestur-Evrópu og Asíu. Stærstur hluti erlendra vörukaupa fer í gegnum tvær hafnir landsins, Tema og Takoradi. Gana vonast til að verða miðstöð samgangna í Vestur-Afríku og er uppbygging samgöngukerfisins forgangsmál.

Samantekt

Gana

Höfuðborg:

Accra

Þjóðernishópar:

Akan 45%, mole-dagbon 15%, ewe 12%, ga-dangme 7%, guan 4%, gurma 4%, grusi 3%, mande-busanga 1%, aðrir ættbálkar 1%, aðrir/óskilgreint/ 8% (2000)

Tungumál:

Enska, twi, ewe, fante, boron, dagomba, dangme, dagarte, akayem, ga, akuapem, annað

Trúarbrögð:

Kristnir 69%, múslímar 16%, hefðbundin trúarbrögð 9%, aðrir/óskilgreint/ekkert 7% (2000)

Population:

26 984 328

Government:

Þingræði

BNI per citizen:

4 201 PPP$

Gervihnattamyndir

Sangorlónið

Aðild/þátttaka

Other country profiles

Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi © 2017