Fáni

Nøgletal og

Höfuðborg: Suva
Svæði: 18 274 km2
Þjóðernishópar: Itaukeier 56,8 %, indere 37,5 %, rotumanere 1,2 %, og 4,5 % (2007)
Túngumál: Fijiansk (iTaukei), enska, hindí
Trúarbrögð: Kristne 64 %, hinduister 27,9 %, muslimer 6,3 %, sikher 0,3 %, andre/ingen 1,1 % (2007)
Íbúafjöldi: 896 445 (2020)
Stjórnarform: Þinglýðveldið
Gjaldmiðill: Fídjieyjar dollarar
Verg landsframleiðsla á hvern íbúa: 14 125 PPP$
Þóðhátíðardagur: 10. október

Landafræði

Fiji er eyjaklasi með yfir 300 eyjum, þar af rúmlega 100 varanlega byggðar. Landið er það fjölmennasta af eyríkjum Kyrrahafsins. Stærstu eyjarnar eru af eldfjallauppruna en margar af þeim smærri eru flatar kóraleyjar (atoll) sem reistar eru upp úr sjó. Á Fiji er suðrænt sjávarloftslag með mikilli rigningu. Suðaustan viðskiptavindurinn stillir raka hitanum í hóf og heldur hitastigi stöðugu allt árið.

Fídjieyjar eru afar viðkvæmir fyrir loftslagsbreytingum og taka því mikinn þátt í alþjóðlegri baráttu gegn þeim. Margar eyjanna liggja nokkra metra yfir sjávarmáli og eiga á hættu að hverfa þegar yfirborð sjávar hækkar. Þar sem atollin eru flöt getur lítil hækkun sjávarborðs leitt til þess að stór svæði hverfa undir vatni. Auk þess smýgur saltvatnið niður í jörðu og eyðir frjósömum jarðvegi og grunnvatni. Loftslagsbreytingar leiða einnig til öfgakenndra veðurs og á síðustu árum hafa meiri þurrkar verið á Fiji, auk þess sem fellibylir og fellibylir hafa aukist. Hærri sjávarhiti ógnar kóralrifum umhverfis eyjarnar og aðeins eina gráðu hækkun er nóg til að kóralarnir drepist. Afleiðingin er sú að margir fiskar missa búsvæði sitt og menn missa mikilvægan næringargrundvöll. Loftið á landinu einkennist af mengun vegna sorpbrennslu og farartækja. Skógareyðing og jarðvegseyðing vegna ræktunar skapar einnig umhverfisvandamál og ógnar líffræðilegri fjölbreytni.

Saga

Meirihluti eyja Fídjieyjar varð til vegna eldvirkni sem hófst fyrir um 150 milljón árum síðan. Upprunaleg íbúafjöldi Fídjieyja kom frá norðureyjum í Melanesíu fyrir meira en 3.500 árum og kallast Itaukei. Í lok 18. aldar byrjuðu Evrópubúar að semja við íbúana og tæmdu eyjarnar næstum af sandelviði í skiptum fyrir skotvopn. Viðskipti við Evrópubúa leiddu til nokkurra ættbálkastríða á 1800. Þessi stríð leiddu til vaxtar Bau-ríkisins þar til allt Fídjieyjar var sameinað í stuttan tíma frá 1871-74. Eftir þetta var landið bresk nýlenda til ársins 1970. Eftir sjálfstæði urðu Fiji hluti af samveldi þjóðanna.

Þegar Fiji varð bresk nýlenda var samkomulagið um að Bretar og aðrir Evrópubúar máttu ekki nota íbúana sem vinnuafli og Bretar komu með verktakavinnumenn frá Indlandi. Þegar samningavinnukerfinu lauk árið 1916 voru margir Indverjar eftir í nýlenduríkinu. Frumbyggjar Fídjieyjar höfðu búið við betri félagslegar og efnahagslegar aðstæður en indverjar, sem leiddi til óánægju.

Þjóðernisátökin milli Itaukei og Indverja hafa varla verið sýnileg í stjórnmálum í gegnum árin sem sjálfstætt ríki. Eftir sjálfstæði réð Itaukean Alliance Party þar til þeir töpuðu kosningunum árið 1987. Indverjar fengu þá meirihluta á þingi í fyrsta skipti, en ríkisstjórninni var samstundis steypt af stóli í valdaráni hersins. Eftir þetta fluttu margir Indverjar úr landi.

Síðan þá hefur það hýst þrjú önnur valdarán hersins, en sú síðasta átti sér stað árið 2006. Eftir sex ára einræði hersins neyddust Fijieyjar til að lýðræðisvæða stjórnina. Engu að síður var lögfest að ekki mætti ​​refsa hernum fyrir mannréttindabrotin sem þeir frömdu. Fyrstu lýðræðislegu kosningarnar í átta ár voru haldnar árið 2014 og Fiji First-flokkurinn vann með öruggum meirihluta. Flokkurinn vann einnig árið 2018.

Samfélag og pólitík

Fiji er lýðræðislýðveldi með forseta og forsætisráðherra, þar sem forsætisráðherrann fer með raunverulegt vald. Fídjieyjar eru með þingræði þar sem löggjafarvaldið hvílir á þjóðþinginu. Landsfundurinn kýs einnig forseta, til þriggja ára í senn. Forsætisráðherra er oddviti ríkisstjórnarinnar og kýs ríkisstjórnir úr hópi landsfundarfulltrúa.

Landið hefur verið með fjórar mismunandi stjórnarskrár síðan 1970 og sú síðasta var samþykkt árið 2013. Fyrri stjórnarskrár veittu þjóðernisflokknum Fídjibúum forskot á íbúa sem fæddir eru í Indlandi, en stjórnarskráin í dag segir að allir borgarar séu jafnir fyrir lögum, óháð þjóðerni. Stjórnmál Fídjieyja einkennast af þjóðernisskilum milli innfæddra Itaukeans og Indverja. Sá fyrrnefndi er við völd og er í meirihluta og litlar líkur eru á að Indverjar nái pólitískum áhrifum. Herinn hefur mikið pólitískt vald og leiðtogar stóru stjórnmálaflokkanna þriggja hafa bakgrunn úr hernum.

Miðað við stærð landsins er þátttaka á Fídjieyjum í friðargæsluaðgerðum SÞ mjög há. Þetta var áður gagnrýnt af Ástralíu og Nýja Sjálandi vegna einræðis hersins í landinu. Frá og með 2020 er meira en áttundi hersins staðsettur í verkefnum erlendis.

Fídjieyjar eru eitt þróaðasta samfélagið meðal smáeyríkja í Kyrrahafinu en pólitísk ólga hefur stuðlað að aukinni fátækt og auknu atvinnuleysi. Eftir að Fiji varð lýðræðisríki árið 2014 hafa fleiri byrjað að vinna.

Fídjieyjar hafa verið í fararbroddi í alþjóðlegum viðleitni til að bregðast við loftslagsbreytingum, sem sérstaklega ógnar sökkvandi láglendum eyjum.

Efnahagur og viðskipti

Með fallegu landslagi og tæru vatni er Fiji ferðamannasegull. Ferðaþjónusta er mikilvægasta atvinnugrein landsins, hún telur u.þ.b. 40 prósent af vergri landsframleiðslu og vinnur mest. Árið 2019 heimsóttu tæplega 900.000 ferðamenn Fiji, jafn margir og búa í landinu. Mikill samdráttur varð í ferðaþjónustunni eftir pólitíska ólguna árið 2009, en eftir lýðræðisskiptin hefur fjöldi gesta farið yfir fyrri met.

Landbúnaður og fiskveiðar leggja til um 14 prósent af landsframleiðslu og 2 af hverjum 5 launþegum í landinu starfa við landbúnað. Fídjieyjar búa einnig yfir náttúruauðlindum og steinefni eins og gull, silfur og kopar eru mikilvæg fyrir hagkerfið. Auk þess er vatn á flöskum stærsta útflutningsvaran þar á eftir kemur sykur en ríkið græðir ekki eins mikið á vatni þar sem það er ekki skattlagt sérstaklega. Landið eyðir meira í innflutning en það græðir í útflutning.

Mikil umsvif Fídjieyja í friðargæsluaðgerðum Sameinuðu þjóðanna stuðlar einnig að efnahag landsins þar sem þeir fá fjárhagslegar bætur fyrir hermennina sem þeir leggja til.