Bahamaeyjar

Landafræði

Bahamaeyjar eru eyjaklasi í norðurhluta Atlantshafs. Eyjaklasinn samanstendur af fimmtán stærri eyjum og um 700 minni kóraleyjum og nær næstum 800 kílómetra frá Haítí í suðaustri til Flórída í norðvestri. Eyjarnar eru úr gljúpum kalksteini og því myndast þar hvorki ár, lækir né stöðuvötn. Fjórar stærstu eyjarnar, Andros, Great Abaco, Great Inagua og Grand Bahama, ná yfir meira en tvo þriðju hluta landsvæðisins. Loftslagið er heittemprað, með mildum vetrum og heitum og rökum sumrum. Regntíminn stendur frá júní til september.

Bahamaeyjar eru mjög viðkvæmar fyrir loftslagsbreytingum. Kóralrifin í kringum eyjarnar liggja á mjög grunnu vatni og eru því sérstaklega viðkvæm fyrir hitabreytingum í sjónum. Hækkandi sjávarhiti hefur síðustu ár skemmt stóran hluta kóralrifja landsins. Aðgangur að fersku vatni er takmarkaður og láglent landslag eyjanna gerir þær viðkvæmar fyrir hitabeltisstormum, háu sjávarborði og landbroti.

Í ágúst 2019 urðu norðureyjar landsins fyrir mjög öflugum fellibyl. Hann olli gífurlegu tjóni og mörgum dauðsföllum og er talinn versta náttúruhamfaraslys í skjalfestri sögu landsins. Loftslagsbreytingar auka einnig hættu á öfgaveðri.

Saga

Fyrstu íbúar Bahamaeyja komu til eyjanna á tímabilinu frá 6. til 9. aldar. Þetta voru taínóar sem höfðu flust frá öðrum eyjum í Karíbahafi. Þeir stunduðu landbúnað og fiskveiðar og kölluðu sig lucayana.

Þegar Kristófer Kólumbus kom til Ameríku árið 1492 var það á einni af Bahamaeyjum sem hann steig fyrst á land. Spánverjar höfðu þó lítinn áhuga á eyjunum sjálfum, þar sem þar var ekki að finna eðalsteina. Í staðinn fluttu þeir frumbyggja eyjanna með valdi og nýttu þá sem þræla í öðrum hlutum spænska heimsveldisins. Þegar árið 1520 hafði meirihluti heimamanna dáið vegna þrælahalds og sjúkdóma sem bárust frá Evrópu.

Þetta varð til þess að Bahamaeyjar voru nánast óbyggðar þegar enskir púrítanar settust þar að um miðja 17. öld. Þeir stjórnuðu eyjunum og lifðu meðal annars á sjóránum þar til Bretar tóku formlega stjórn á svæðinu árið 1718. Eftir það fluttu breskir nýlendubúar og fólk sem þeir héldu í þrældómi til eyjanna. Árið 1834 var þrælahald afnumið í öllu breska heimsveldinu og margir þrælar frá Bandaríkjunum flúðu til Bahamaeyja í von um frelsi.

Frá upphafi breskrar nýlendustjórnar og fram á fimmta áratug 20. aldar var samfélagið stjórnað af lítilli hvítri yfirstétt. Eftir stór mótmæli árið 1942 jókst pólitískt vægi íbúa af afrískum uppruna. Ellefu árum síðar var fyrsti stjórnmálaflokkur landsins stofnaður. Flokkurinn sameinaði íbúa af afrískum uppruna og fékk sífellt meiri áhrif. Bahamaeyjar urðu sjálfstætt ríki frá Bretlandi árið 1973.

Samfélag og stjórnmál

Bahamaeyjar eru þingbundið lýðræðisríki. Landið er hluti af Samveldi þjóðanna og hefur breska konunginn sem formlegan þjóðhöfðingja. Konungurinn er fulltrúaður í landinu af landstjóra. Framkvæmdavaldið er hjá ríkisstjórninni, sem er leidd af forsætisráðherra. Forsætisráðherra kemur úr þeim flokki sem fær flest atkvæði í almennum kosningum til neðri deildar þingsins. Neðri deildin er hluti af þjóðþinginu, sem ásamt efri deildinni fer með löggjafarvaldið.

Bahamaeyjar eru stöðugt lýðræðisríki þar sem pólitísk réttindi íbúa eru almennt virt. Samt eru mismunun og ofbeldi vaxandi samfélagsleg vandamál. Frá sjöunda áratugnum hafa margir farandverkamenn frá Haítí og Kúbu komið til landsins. Innflytjendamálin hafa skapað félagslega spennu, sérstaklega milli Haítíbúa og Bahamabúa.

Frá upphafi 21. aldar hefur glæpatíðni á Bahamaeyjum aukist mikið og morðtíðni er há miðað við íbúafjölda. Landið hefur einnig lengi verið tengt peningaþvætti og fíkniefnasmygli. Bandaríska strandgæslan vinnur náið með stjórnvöldum á Bahamaeyjum til að stöðva smygl. Bahamaeyjar urðu aðili að Sameinuðu þjóðunum 18. september 1973 og eru einnig aðilar að sérstofnunum SÞ.

Hagkerfi og viðskipti

Bahamaeyjar eru eitt ríkasta land Karíbahafsins. Ferðaþjónusta hefur verið byggð upp frá sjötta áratugnum og stendur nú undir um helmingi af vergri landsframleiðslu landsins. Meira en helmingur Bahamabúa starfar í ferðaþjónustu. Fjármálageirinn er næst mikilvægasta atvinnugreinin og stendur undir um 15% af landsframleiðslu. Þrátt fyrir ný og strangari lög á fjármálasviði er landið enn talið skattaskjól.

Efnahagur Bahamaeyja er nátengdur bandaríska hagkerfinu og er því viðkvæmur fyrir sveiflum í Bandaríkjunum. Landbúnaður er lítið þróaður og aðeins um eitt prósent landsins er ræktað land. Vegna veikrar landbúnaðarframleiðslu og skorts á náttúruauðlindum er mikill halli á vöruviðskiptum landsins.

Velferðarkerfið, þar á meðal sjúkratryggingar og fæðingarorlof, er nokkuð vel þróað og að hluta til fjármagnað af ríkinu. Lífskjör og efnahagur eru þó betri í höfuðborginni Nassau og á norðureyjunum en á minna þróuðum eyjum í suðri.