Barein

Landafræði

Barein er lítið eyríki í Persaflóa í vesturhluta Asíu. Landið samanstendur af meira en 30 eyjum, en aðeins sex þeirra eru byggðar. Eyjan Barein er stærst og þar búa flestir íbúar landsins. Frá Barein liggur brú yfir til Sádi-Arabíu og til þriggja annarra eyja.

Yfir 90% landsins er sandeyðimörk og aðeins um 2,9% landsins er ræktanlegt. Þrátt fyrir mikla eyðimörk er Barein grænna en mörg önnur ríki á svæðinu. Nokkrar tegundir hafa aðlagast eyðimerkurjarðvegi og söltu umhverfi landsins. Loftslagið er heitt og þurrt, með miklum raka á sumrin. Hitinn getur farið upp í 50 gráður.

Eyðimerkurmyndun er eitt helsta umhverfisvandamál landsins. Mengun hafsvæða vegna olíuleka er einnig stórt vandamál. Ferskvatnsbirgðir landsins, sem áður voru miklar, eru nú að stórum hluta uppurnar og stærstur hluti vatnsins er afsaltaður sjór.

Saga

Svæðið sem nú er Barein hefur verið byggt í meira en 4.500 ár. Al-Khalifa fjölskyldan tók völdin árið 1782 með stuðningi frá al-Sabah fjölskyldunni í Kúveit og al-Saud fjölskyldunni í því sem nú er Sádi-Arabía. Þessar þrjár sjeikaættir fara enn með völd í sínum ríkjum. Eftir valdatöku al-Khalifa gerðu nokkur stórveldi tilkall til Barein. Landið leitaði verndar hjá Bretlandi og var breskt verndarsvæði þar til það varð sjálfstætt árið 1971.

Bæði fyrir og eftir sjálfstæði urðu nokkrar uppreisnir gegn stjórninni. Emírinn var knúinn af stjórnarandstöðuhópum til að setja stjórnarskrá sem tryggði að hluta til kjörið þing, en árið 1975 leysti hann þingið upp. Óánægja hélt áfram og á 10. áratugnum jókst atvinnuleysi, sem leiddi til mótmæla og mikillar ólgu. Þegar næsta kynslóð tók við völdum árið 1999 lofaði hún auknu lýðræði og nútímavæðingu.

Í kjölfarið voru gerðar nokkrar umbætur. Ný stjórnarskrá var tekin upp, fyrstu kosningarnar í 30 ár voru haldnar og konur fengu rétt til að bjóða sig fram til þings.

Arabíska vorið náði einnig til Barein árið 2011. Lýðræðisleg mótmæli voru brotin niður af mikilli hörku. Stjórnvöld töldu að mótmælin væru studd af Íran og væru því árás á súnní-múslima. Í kjölfarið voru margir gagnrýnendur stjórnvalda handteknir. Yfir 1.600 manns voru handteknir og greint var frá pyntingum og alvarlegu ofbeldi. Eftir arabíska vorið hafa einnig komið upp tilraunir til ofbeldisfyllri uppreisna og nokkrir vígahópar hafa starfað í landinu.

Samfélag og stjórnmál

Barein er stjórnarskrárbundið konungsríki undir stjórn al-Khalifa ættarinnar. Emír landsins ber nú konungstitil og Hamad ibn Isa al-Khalifa og fjölskylda hans gegna mikilvægum pólitískum og hernaðarlegum stöðum. Þjóðþingið, sem var endurreist árið 2002, samanstendur af 40 kjörnum fulltrúum í neðri deild og 40 fulltrúum í ráðsdeild sem konungurinn skipar. Stjórnarandstaða og pólitísk félög voru leyfð árið 2002, en stjórnmálaflokkar eru enn bannaðir.

Velferðarkerfið er vel þróað og lífskjör eru nokkuð há. Langvarandi spenna milli sjía- og súnní-múslima veldur þó áfram ólgu í landinu. Sjía-múslimar eru í meirihluta, en verða fyrir kúgun og áreitni. Mannréttindasamtök hafa ítrekað greint frá því að stjórnvöld brjóti á tjáningarfrelsi og fjölmiðlafrelsi og haldi blaðamönnum niðri.

Staða kvenna í Barein er betri en í mörgum nágrannaríkjum. Konur mega eiga og erfa eignir, hafa eigin vegabréf og ferðast án fylgdar karlkyns ættingja. Þær mega einnig velja eigin klæðnað. Jafnrétti á vinnumarkaði er þó takmarkað og konur fá lægri laun fyrir sömu vinnu.

Barein hefur átt í langvarandi landamæra- og yfirráðadeilu við Katar. Frá árinu 2017 tók Barein einnig þátt í refsiaðgerðum gegn Katar ásamt öðrum arabískum ríkjum. Utanríkisstefna Barein einkennist af vilja til samstarfs við Vesturlönd og í landinu eru bæði bandarísk og bresk flotastöð. Barein varð aðili að Sameinuðu þjóðunum 21. september 1971 og er einnig aðili að flestum sérstofnunum SÞ.

Hagkerfi og viðskipti

Barein er ríkt ríki, að miklu leyti vegna olíu- og gasauðlinda. Olía hefur verið grunnur hagkerfisins frá árinu 1932. Áður byggðist efnahagur landsins aðallega á viðskiptum. Árið 2018 varð ljóst að nýjar stórar olíu- og gaslindir höfðu fundist. Barein hefur þó einnig reynt að fjölga stoðum hagkerfisins, meðal annars með framleiðsluiðnaði og þjónustugeira.

Á 9. áratugnum varð Barein ein mikilvægasta bankamiðstöð Persaflóans. Sú staða hefur síðar verið ögruð af öðrum ríkjum og veiktist einnig eftir mótmælin árið 2011. Síðustu ár hefur staðan þó batnað, meðal annars vegna vaxandi ferðaþjónustu. Formúlu 1 kappakstur, sem hefur verið haldinn í Barein frá árinu 2004, hefur einnig styrkt stöðu landsins sem alþjóðlegrar miðstöðvar.

Auk samstarfsins innan Gulf Cooperation Council, GCC, eru Bandaríkin, Kína, Brasilía og Evrópusambandið mikilvæg viðskiptalönd. Þrátt fyrir mikinn auð í landinu búa margir við fátækt, sérstaklega fólk úr hópi sjía-múslima. Atvinnuleysi er einnig vandamál.