Belís

Síðast uppfært: 06.12.2027

Belís er eina landið í Mið-Ameríku með ensku sem opinbert tungumál. Undan ströndinni liggur næststærsta kóralrif heims, sem laðar að marga ferðamenn og hefur nokkra heimsminjaskrá UNESCO. Á þessari síðu finnur þú allt sem þú ættir að vita um landið.

Fáni

Efnisyfirlit

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg:	Belmópan
Íbúafjöldi:	428.644 (2026)
Landsvæði:	22 970 Km2
Verg landsframleiðsla á hvern íbúa:	15.093 PPP$ (2024)
Þjóðhátíðardagur:	21. september
Þjóðernishópar:	Mestísar, kreólar, Majar, Garifuna-fólk og aðrir hópar
Tungumál:	Enska er opinbert tungumál. Spænska, kreólska, maja-tungumál, þýska, garifuna og önnur tungumál eru einnig töluð.
Trúarbrögð:	Kristnir 62%, önnur trúarbrögð eða engin trúarbrögð 38% (2022)
Stjórnarfar:	Stjórnarskrárbundið konungsríki
Gjaldmiðill:	Belískur dalur

Landafræði

Belís er lítið ríki í Mið-Ameríku, á suðausturströnd Yucatán-skaga. Norðurhluti landsins einkennist af mýrlendum strandsvæðum og regnskógi. Í suðurhlutanum eru Mayafjöllin, lágur fjallgarður þar sem hæsti punktur landsins, Victoria Peak, rís 1.160 metra yfir sjávarmáli. Belís hefur fjölbreytt dýralíf og þar er fyrsta friðland heims sem var sérstaklega stofnað fyrir jagúara. Við strönd landsins liggur Belize Barrier Reef, næststærsta kóralrif heims, sem er á heimsminjaskrá UNESCO. (fn.no)

Frá árinu 1998 hefur um 40% kóralrifsins eyðilagst vegna mengunar. Stjórnvöld hafa sett tímabundið bann við olíuleit nálægt rifinu. Landið er einnig viðkvæmt fyrir náttúruhamförum eins og fellibyljum, flóðum og þurrkum. Loftslagsbreytingar auka hættu á meiri veðursveiflum og hækkandi sjávarborði. Landbúnaður hefur einnig stuðlað að skógareyðingu og jarðvegseyðingu.

Saga

Saga Belís nær aftur til um 1500 fyrir okkar tímatal, þegar maja-siðmenningin var á svæðinu. Á 16. öld komu fyrstu spænsku skipin til landsins. Spánverjar reyndu að kristna Maja, en mættu mikilli mótstöðu. Frá árinu 1638 settust breskir sjóræningjar að á svæðinu, stofnuðu nýlendur og fluttu með sér fólk frá Afríku sem þeir héldu í þrældómi. Spánverjar og Bretar deildu lengi um yfirráð yfir svæðinu. (fn.no)

Bretar náðu að lokum stjórn og lýstu svæðið breska nýlendu árið 1862 undir nafninu Breska Hondúras. Árið 1964 fékk Breska Hondúras innri sjálfstjórn og níu árum síðar var nafninu breytt í Belís. Landið fékk þó ekki fullt sjálfstæði fyrr en árið 1981, meðal annars vegna þess að Gvatemala gerði lengi tilkall til landsvæðis Belís. Gvatemala viðurkenndi sjálfstæði Belís árið 1991, en ríkin deila enn um landamærin.

Vistfræðileg fótspor

4,5

jarðarkúlur Belís

Ef hver einasta manneskja á jörðinni ætti að hafa sömu neyslu og meðalmannfjöldi í Belís, þá þyrftum við 4,5 jarðar.

Vistfræðileg fótspor

Samfélag og stjórnmál

Belís var síðasta breska nýlendan í Ameríku og er enn hluti af Samveldi þjóðanna. Breski konungurinn er formlegur þjóðhöfðingi landsins og er fulltrúaður af landstjóra í Belís. Framkvæmdavaldið er hjá forsætisráðherra og ríkisstjórn, sem bera ábyrgð gagnvart þinginu. Leiðtogi þess flokks sem hefur mestan stuðning á þingi er skipaður forsætisráðherra. Belís er virkt lýðræðisríki með frjálsar og sanngjarnar kosningar.

Belís liggur á leið fíkniefnasmygls milli Suður-Ameríku og Bandaríkjanna og ofbeldisglæpir eru því stórt samfélagslegt vandamál. Fátækt er einnig útbreidd, sérstaklega meðal maja-frumbyggja, sem verða fyrir mismunun. Í suðurhluta landsins, þar sem stór hluti frumbyggja býr, er hlutfall vannærðra tvöfalt hærra en annars staðar í landinu.

Belís varð aðili að Sameinuðu þjóðunum 25. september 1981 og er einnig aðili að sérstofnunum SÞ.

Lífskjör

114 / 192

HDI-lífskjör Belís

Belís er númer 114 af 192 löndum á lífskjaralista SÞ (HDI) yfir mannlega þróun.

HDI - Lífskjaralisti Sþ

Hagkerfi og viðskipti

Hagkerfi Belís byggist að stórum hluta á ferðaþjónustu og þjónustugeirinn stendur undir um tveimur þriðju hlutum efnahags landsins. Um tveir þriðju ferðamanna sem heimsækja landið koma frá Bandaríkjunum. Ferðamenn koma helst til að sjá náttúru landsins og menningarminjar frá maja-siðmenningunni.

Landbúnaður er einnig mikilvægur fyrir efnahag Belís. Skógarhögg og útflutningur eiga sér langa sögu í landinu og voru meðal þess sem breskir nýlendubúar byggðu afkomu sína á frá 17. öld. Helstu útflutningsvörur landsins eru sykur, bananar, aðrir ávextir og fatnaður.

Mikilvægustu viðskiptalönd Belís eru Bandaríkin, Mexíkó og önnur ríki á svæðinu. Þar sem hagkerfið byggir mikið á útflutningi er Belís mjög háð efnahagsástandinu í Bandaríkjunum og verði á heimsmarkaði.

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Belís fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Sjá vísir