Benín

Síðast uppfært: 06.12.2027

Benín er staðsett í Vestur-Afríku. Vissirđu ađ í Benín ūũđir ūađ gæfu ađ mæta snáki ūegar mađur er á ferđinni? Á þessari síðu finnur þú allt sem þú ættir að vita um landið.

Fáni

Efnisyfirlit

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg:	Porto-Novo. Cotonou er þó efnahagsleg höfuðborg landsins.
Íbúafjöldi:	14.814.460 (2025)
Svæði:	114 760 km2
Verg landsframleiðsla á hvern íbúa:	4 056 PPP$
Þjóðhátíðardagur:	1. ágúst
Þjóðernishópar:	Fon-fólkið 38,4%, Adja-fólkið 15,1%, Jórúbar 12%, Bariba-fólkið 9,6%, Fúlanar 8,6%, Ottamari-fólkið 6,1%, Yoa-Lokpa-fólkið 4,3%, Dendi-fólkið 2,9%, aðrir 2,8% (2013)
Tungumál:	Franska er opinbert tungumál. Fon og jórúba eru algeng dagleg tungumál í suðurhluta landsins og að minnsta kosti sex staðbundin tungumál eru töluð í norðri.
Trúarbrögð:	Múslimar 27,7%, rómversk-kaþólikkar 25,5%, mótmælendur 13,5%, vodú 11,6%, önnur trúarbrögð 14,7%, engin trúarbrögð 5,8% (2013)
Stjórnarfar:	Lýðveldi
Gjaldmiðill:	Vestur-afrískur CFA-franki

Landafræði

Benín er lítið ríki í Vestur-Afríku, við strönd Gíneuflóa. Landið á landamæri að Nígeríu í austri, Búrkína Fasó í norðvestri, Tógó í vestri og Níger í norðaustri. Meðfram þröngri strönd landsins eru sandbankar og mörg lón. Landslagið einkennist af lágum hæðum og frjósömum jarðvegi. Hæsti punktur landsins er Mont Sokbaro, 658 metrar yfir sjávarmáli. Loftslagið er heitt og rakt, með skiptum þurrka- og regntímabilum.

Benín er mjög viðkvæmt fyrir náttúruhamförum, sérstaklega þurrkum og flóðum. Haustið 2010 urðu verstu flóð í landinu í meira en fjóra áratugi. Meira en fjórðungur landsins fór undir vatn og um 200.000 manns þurftu að flýja heimili sín. Benín hefur tiltölulega lítinn skóg og þurrkar og skógareldar hafa eytt stórum hluta þess skóglendis sem áður var í landinu. Þurrkar stuðla einnig að eyðimerkurmyndun og gera landbúnaðarsvæði viðkvæmari.

Aðgangur að hreinu drykkjarvatni er takmarkaður og innviðir til að hreinsa mengað vatn eru veikir. Ólöglegar veiðar ógna einnig dýralífi landsins.

Saga

Eldri saga Benín einkennist af konungsríkjum, nýlendustjórn og umfangsmikilli þrælaverslun. Strönd landsins var hluti af því sem áður var kallað Þrælaströndin. Þar var fólk selt í þrældóm og flutt yfir Atlantshafið til að vinna við grimmilegar aðstæður. Portúgal, Frakkland og Bretland vildu öll hafa áhrif á svæðinu, en á 19. öld varð Benín frönsk nýlenda.

Eftir síðari heimsstyrjöld var landinu áfram stjórnað af Frakklandi sem hluta af Frönsku Vestur-Afríku. Árið 1960 varð landið sjálfstætt undir nafninu Dahomey. Fyrstu áratugirnir eftir sjálfstæði einkenndust af pólitískum óstöðugleika og endurteknum valdaránum hersins. Frá 1972 var landinu stjórnað af Mathieu Kérékou, sem lýsti landið marxískt-lenínísku eins flokks ríki.

Kérékou var við völd frá 1972 til 1991 og aftur frá 1996 til 2006. Hann fékk viðurnefnið „Kameljónið“ vegna þess að Benín fór úr herstýrðu eins flokks ríki yfir í lýðræðislegt fjölflokkakerfi á hans tíma. Umskiptin urðu eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1990, þegar landið fékk nýja stjórnarskrá. Benín varð þannig eitt fyrsta ríki Afríku til að fara friðsamlega frá einræði yfir í fjölflokka lýðræði.

Vistfræðileg fótspor

0,7

jarðarkúlur Benín

Ef hver einasta manneskja á jörðinni ætti að hafa sömu neyslu og meðalmannfjöldi í Benín, þá þyrftum við 0,7 jarðar.

Vistfræðileg fótspor

Samfélag og stjórnmál

Benín er lýðveldi þar sem forsetinn er kosinn til fimm ára í senn og má endurkjósa hann. Forsetinn leiðir ríkisstjórnina og skipar ráðherra, sem þurfa formlega samþykki þjóðþingsins. Þjóðþingið hefur 83 þingmenn og er kosið til fjögurra ára.

Landið fékk lengi hrós fyrir að vera eitt stöðugasta og lýðræðislegasta ríki Afríku eftir 1991. Sú mynd hefur þó veikst. Kosningarnar árið 2019 voru ekki taldar frjálsar og sanngjarnar, meðal annars vegna þess að stjórnarandstöðuflokkar fengu ekki að taka þátt og slökkt var á internetinu á kjördag.

Grundvallarréttindi eins og tjáningarfrelsi og fjölmiðlafrelsi eru almennt virt og þjóðernishópar og trúarhópar landsins hafa lengi búið friðsamlega saman. Stjórnarskráin frá 1990 viðurkennir starfsemi stjórnarandstöðu, verkalýðsfélaga og frjálsra félagasamtaka. Samt glímir Benín við mörg vandamál. Landið er eitt fátækasta ríki Afríku og hefur einnig átt í landamæradeilum við nágrannaríkin Níger og Búrkína Fasó.

Félagslegar aðstæður hafa batnað á 21. öld, meðal annars vegna aðgerða til að styrkja jafnrétti, lýðheilsu og efnahag. Benín hefur glímt við barnavinnu og mansal, en stjórnvöld hafa tekið skref til að berjast gegn slíku. Tíðni kynfæralimlestinga á konum hefur einnig lækkað mikið á síðustu þremur áratugum. Heilbrigðisvandamál tengd malaríu, HIV og öðrum smitsjúkdómum eru þó áfram til staðar, meðal annars vegna lélegrar hreinlætisaðstöðu. Benín varð aðili að Sameinuðu þjóðunum 20. september 1960.

Lífskjör

172 / 192

HDI-lífskjör Benín

Benín er númer 172 af 192 löndum á lífskjaralista SÞ (HDI) yfir mannlega þróun.

HDI - Lífskjaralisti Sþ

Hagkerfi og viðskipti

Þrátt fyrir hagvöxt síðustu ár er Benín enn fátækt land. Efnahagurinn byggist að stórum hluta á landbúnaði og alþjóðaviðskiptum. Viðskipti við nágrannaríki skipta miklu máli, sérstaklega viðskipti við Nígeríu. Helstu útflutningsvörur eru bómull og aðrar landbúnaðarafurðir, svo sem pálmaolía, kaffi og kakó. Benín er eitt stærsta bómullarframleiðsluríki Afríku.

Landbúnaður stendur undir um þriðjungi verðmætasköpunar í landinu og er tekjugrunnur um helmings íbúa. Landbúnaðurinn byggist að mestu á smábýlum, þar sem bændur framleiða bæði til eigin neyslu og til sölu.

Benín hefur takmarkaðar náttúruauðlindir, en þar er meðal annars kalksteinn, gull og nokkur olía. Spilling er útbreidd og barátta gegn opinberri spillingu hefur verið eitt helsta mál nokkurra forseta. Efnahagur landsins er einnig háður þróunaraðstoð frá alþjóðasamfélaginu, sérstaklega frá Evrópusambandinu og Frakklandi.

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Benín fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Sjá vísir