Dóminika

Síðast uppfært: 06.12.2027

Dóminíka er eyþjóð í Karíbahafi. Landið er staðsett í Atlantshafi, norður af Suður-Ameríku. Dóminíka hefur fallegt landslag og er mjög næm fyrir suðrænum fellibyljum. Vissir þú að í Dóminíku eru níu eldfjöll og að landið er það eina í heiminum þar sem búrhvalir halda sig allt árið um kring? Á þessari síðu finnur þú allt sem þú ættir að vita um landið.

Fáni

Efnisyfirlit

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg:	Roseau
Þjóðernishópar:	Fólk af afrískum uppruna 86,6%, fólk af blönduðum uppruna 9,1%, frumbyggjar 2,9%, aðrir 1,5% (2001)
Túngumál:	Enska er opinbert tungumál. Dominikísk kreólska, antillísk kreólska, Kokoy og franska eru einnig töluð.
Trúarbrögð:	Rómversk-kaþólskir 61,4%, mótmælendur 28,6%, engin trúarbrögð 6,1%, rastafari 1,3%, vottar Jehóva 1,2%, aðrir 1,7% (2001)
Íbúafjöldi:	65.871 (2025)
Svæði:	750 km2
Verg landsframleiðsla á hvern íbúa:	13 573 PPP$
Stjórnarfar:	Lýðveldi
Gjaldmiðill:	Austur-karabískur dalur

Landafræði

Dóminíka er lítil eyþjóð í Karíbahafi. Eyjan er þekkt fyrir fjölbreytta náttúru, regnskóga, fossa, ár, vötn og fuglaverndarsvæði. Regnskógurinn, sem þekur stóran hluta eyjarinnar, er á heimsminjaskrá UNESCO. Á eyjunni er einnig næststærsti hver heims. Ólíkt mörgum nágrannaeyjum sínum hefur Dóminíka mjög fáar sandstrendur. Meira en þriðjungur eyjarinnar er landbúnaðarland og stór hluti þess eru bananaplantekrur.

Dóminíka er mjög viðkvæm fyrir fellibyljum og flóðum og hefur heitt hitabeltisloftslag. Loftslagsbreytingar auka hættu á öfgaveðri og landið er meðal þeirra ríkja sem eru hvað útsettust fyrir áhrifum loftslagsbreytinga. Stjórnvöld hafa því sett fram áætlanir um hvernig draga megi úr viðkvæmni landsins fyrir loftslagsbreytingum og náttúruhamförum.

Vatnsskortur er viðvarandi vandamál, meðal annars vegna mengunar frá landbúnaðarefnum og óhreinsuðu skólpi. Skógarsvæði eru einnig undir þrýstingi vegna stækkunar landbúnaðar, sem leiðir til jarðvegseyðingar. Áform um byggingu stórs flugvallar hafa vakið áhyggjur vegna mögulegra áhrifa á líffræðilegan fjölbreytileika eyjarinnar.

Saga

Dóminíka hefur verið byggð frumbyggjum í um 3.000 ár. Fyrstu þekktu íbúahóparnir voru Arawak- og Karíba-fólk. Kristófer Kólumbus kom auga á eyjuna sunnudaginn 3. nóvember 1493 og nefndi hana Dominica eftir spænska orðinu fyrir sunnudag. Bratt og erfitt landslag eyjarinnar gerði frumbyggjum kleift að standast evrópska nýlendustefnu lengur en á mörgum öðrum eyjum Karíbahafsins, en átök og evrópskir sjúkdómar höfðu samt alvarleg áhrif á frumbyggja.

Frakkar stofnuðu nýlendu á Dóminíku á 18. öld og síðar tóku Bretar völdin. Á nýlendutímanum voru plantekrur byggðar upp og fólk frá Afríku flutt með valdi til eyjarinnar og neytt til þrælavinnu. Þegar þrælahald var síðar bannað breyttist samfélagið smám saman, en arfleifð nýlendutímans mótaði áfram efnahag og samfélag landsins.

Árið 1960 fékk Dóminíka innri sjálfstjórn og árið 1978 varð landið fullvalda ríki. Fyrstu árin eftir sjálfstæði voru óstöðug, með verkföllum, mótmælum, valdaránstilraunum og pólitískri ólgu. Í kosningunum 1980 komst kona til valda sem forsætisráðherra og varð þar með fyrsti kvenkyns þjóðarleiðtogi Karíbahafsins. Hún sat áfram sem forsætisráðherra í 15 ár.

Dóminíka hefur ítrekað orðið fyrir miklum skaða af fellibyljum. Fellibylurinn Maria skall á landinu árið 2017 og olli gríðarlegri eyðileggingu. Meira en 90% bygginga á eyjunni skemmdust, uppskera eyðilagðist og tugir manna létust eða var saknað.

Vistfræðileg fótspor

1,6

jarðarkúlur Dóminíka

Ef hver einasta manneskja á jörðinni ætti að hafa sömu neyslu og meðalmannfjöldi í Dóminíka, þá þyrftum við 1,6 jarðar.

Vistfræðileg fótspor

Samfélag og pólitík

Dóminíka er lýðveldi þar sem forsetinn er kosinn af þinginu til fimm ára í senn og gegnir hlutverki þjóðhöfðingja. Framkvæmdavaldið er hjá forsætisráðherra og ríkisstjórn. Þingið fer með löggjafarvaldið og þingkosningar eru haldnar á fimm ára fresti.

Efnahagslegur munur milli ríkra og fátækra er tiltölulega lítill miðað við mörg önnur ríki á svæðinu. Velferðarkerfið nær þó aðallega til þeirra sem eru í fastri vinnu, til dæmis með lífeyri og sjúkradagpeningum. Það skapar vandamál þar sem atvinnuleysi hefur verið hátt. Glæpatíðni hefur almennt verið lægri en í mörgum nágrannaríkjum í Karíbahafi, en glæpum hefur fjölgað, sérstaklega í tengslum við fíkniefnaviðskipti.

Norska síðan segir að samkynhneigð geti varðað fangelsi, en það er orðið úrelt. Í apríl 2024 felldi hæstiréttur Dóminíku úr gildi lög sem refsivæddu samkynja kynlíf milli fullorðinna einstaklinga með samþykki. Þetta þarf að laga ef íslenska síðan á að vera uppfærð miðað við stöðuna í dag.

Dóminíka hefur ekki eigin her.

Lífskjör

97 / 192

HDI-lífskjör Dóminíka

Dóminíka er númer 97 af 192 löndum á lífskjaralista SÞ (HDI) yfir mannlega þróun.

HDI - Lífskjaralisti Sþ

Efnahagur og viðskipti

Dóminíka er eitt af fátækari ríkjum Karíbahafsins. Efnahagurinn hefur lengi byggst á bananaútflutningi og landbúnaður er ein mikilvægasta atvinnugrein landsins. Landbúnaðurinn er þó mjög viðkvæmur fyrir fellibyljum, sem geta eyðilagt uppskeru og veikt efnahaginn hratt. Þessi veikleiki hefur orðið til þess að landið hefur reynt að byggja upp fleiri atvinnugreinar. Útflutningur á sápu, sítrusávöxtum og grænmeti skiptir einnig máli.

Falleg náttúra og hitabeltisloftslag gera Dóminíku að áhugaverðum áfangastað fyrir ferðamenn. Ferðaþjónusta er því mikilvægur hluti af framtíðaráætlunum landsins, en greinin er enn tiltölulega lítið þróuð. Einn veikleiki er að eyjan hefur lengi skort stóran alþjóðaflugvöll. Frá árinu 1998 hefur Dóminíka einnig reynt að laða að erlent fjármagn með því að byggja upp stöðu sína sem skattaskjól.

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Dóminíka fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Sjá vísir