Eistland

Síðast uppfært: 24.06.2026

Eistland er í norðausturhluta Evrópu og á landamæri að Rússlandi, Lettlandi og Eystrasalti. Eistland, ásamt Lettlandi og Litháen, kallast Eystrasaltsríkin. Vissir þú að Eistland var fyrst í heiminum til að halda pólitískar kosningar með kosningu í gegnum internetið? Á þessari síðu finnur þú allt sem þú ættir að vita um landið.

Fáni

Efnisyfirlit

Helstu tölur og staðreyndir

Höfuðborg:	Tallinn
Þjóðernishópar:	Eistlendingar 68,7%, Rússar 24,8%, Úkraínumenn 1,7%, Hvítrússar 1%, Finnar 0,6%, annað/ótilgreint 3,2% (2011)
Túngumál:	Eistneska 68,5%, rússneska 29,6%, úkraínska 0,6%, önnur eða ótilgreind tungumál 1,3% (2011)
Trúarbrögð:	Mótmælendur 9,9%, rétttrúnaðarmenn 16,2%, aðrir kristnir 2,2%, aðrir 0,9%, enginn 54,1%, ótilgreint 16,7% (2011)
Íbúafjöldi:	1.344.232 (2025)
Svæði:	45,227 km2
Stjórnarform:	Þingbundið lýðveldi
Verg landsframleiðsla á hvern íbúa:	46 697 PPP$
Gjalmiðill:	Evra
Þjóðhátíðardagur:	24. febrúar

Landafræði

Eistland er lítið ríki í norðausturhluta Evrópu, við Eystrasalt og Finnlandsflóa. Landið á landamæri að Rússlandi og Lettlandi og er eitt Eystrasaltsríkjanna ásamt Lettlandi og Litháen. Um 1.500 eyjar og hólmar tilheyra Eistlandi. Landslagið er að mestu flatt, en í suðausturhluta landsins eru hæðóttari svæði. Nær þriðjungur landsins er mýrlendi og meira en 40% landsins er þakið skógi.

Í Eistlandi eru meira en þúsund vötn. Peipus-vatn er stærst og myndar, ásamt Narva-ánni, hluta af náttúrulegum mörkum landsins við Rússland í austri. Loftslagið er bæði strandloftslag og meginlandsloftslag, með fjórum nokkuð jöfnum árstíðum.

Eistland hefur lengi glímt við loftmengun, meðal annars vegna notkunar á olíuleirsteini í orkuframleiðslu. Slík orkuvinnsla losar mikið magn brennisteinsdíoxíðs og hefur dreift ösku og gjalli yfir stór svæði. Mengun var einnig mikilvægt mál í sjálfstæðisbaráttu Eistlands frá Sovétríkjunum. Á Sovéttímanum ollu geislavirkur úrgangur frá úranvinnslu, losun flugvélaeldsneytis, ofnotkun áburðar, mengað drykkjarvatn og skólpmengun miklum umhverfisskaða. Hreinsun eftir þetta hefur verið kostnaðarsöm.

Saga

Svæðið sem nú er Eistland var sjálfstætt fram á 13. öld. Þá skiptu Danmörk og þýskir valdhafar landinu á milli sín. Árið 1346 seldi Danmörk sinn hluta til Þjóðverja eftir mikla uppreisn Eistlendinga í norðri. Nokkrar borgir gengu í Hansasambandið og nutu góðs af verslun þess. Á 16. öld veiktust þýsk áhrif og Svíþjóð tók smám saman yfir allt landið. Rússar vildu einnig stjórna svæðinu og eftir nokkur stríð við Svíþjóð náðu þeir yfirráðum árið 1721.

Eftir langan friðartíma og uppbyggingu féll rússneska keisaraveldið árið 1917 og Eistland lýsti yfir sjálfstæði. Sjálfstæðisstríð fylgdi í kjölfarið og árið 1920 samþykktu Rússar sjálfstæði Eistlands með friðarsamningi.

Eistland lýsti yfir hlutleysi þegar síðari heimsstyrjöldin hófst árið 1939, en samkomulag Þýskalands og Sovétríkjanna varð til þess að landið var innlimað í Sovétríkin árið 1940. Sovétstjórn var rofin þegar Þýskaland hernam landið á árunum 1941 til 1944, en eftir það varð Eistland aftur hluti af Sovétríkjunum. Sovésk yfirvöld stjórnuðu landinu af hörku, þjóðnýttu iðnað, þvinguðu fram samyrkjubúskap og juku pólitíska kúgun.

Þegar Sovétríkin hrundu árið 1991 varð Eistland aftur sjálfstætt. Fyrstu árin eftir sjálfstæði einkenndust af miklum efnahagslegum og félagslegum erfiðleikum, meðal annars orkuskorti, vatnsskorti, óðaverðbólgu og atvinnuleysi. Árið 2004 gekk Eistland í bæði Evrópusambandið og NATO. Eftir aðildina fylgdi hagvöxtur og mikil uppbygging hátæknifyrirtækja.

Vistfræðileg fótspor

4,8

jarðarkúlur Eistland

Ef hver einasta manneskja á jörðinni ætti að hafa sömu neyslu og meðalmannfjöldi í Eistland, þá þyrftum við 4,8 jarðar.

Vistfræðileg fótspor

Samfélag og pólitík

Eistland er þingbundið lýðveldi. Þingið kýs forseta til fimm ára í senn. Forsetinn leggur síðan til forsætisráðherra, sem þarf samþykki þingsins. Þingið er kosið beinni kosningu af almenningi. Frá sjálfstæði hefur Eistland oft verið stjórnað af samsteypustjórnum og stjórnmálakerfið hefur einkennst af sameiningum flokka, meðal annars vegna fimm prósenta þröskulds í kosningum.

Lýðræðisstofnanir í Eistlandi eru sterkar og grundvallarréttindi eru tryggð í stjórnarskrá. Konur, minnihlutahópar og ríkisfangslausir einstaklingar njóta einnig réttinda samkvæmt stjórnarskránni. Rússland hefur þó gagnrýnt eistneska ríkisborgarakerfið, sérstaklega vegna stöðu rússneskumælandi íbúa. Þrátt fyrir breytingar á reglum um ríkisborgararétt segir norska FN.no-síðan að stór hluti rússneskumælandi íbúa hafi enn ekki eistneskt ríkisfang.

Eistland er eitt þróaðasta ríki Eystrasaltsins og stendur hátt á lífskjaralista Sameinuðu þjóðanna. Landið er númer 35 af 192 ríkjum á Human Development Index, HDI.

Lífskjör

35 / 192

HDI-lífskjör Eistland

Eistland er númer 35 af 192 löndum á lífskjaralista SÞ (HDI) yfir mannlega þróun.

HDI - Lífskjaralisti Sþ

Efnahagur og viðskipti

Eistland glímdi við mikinn efnahagsvanda eftir sjálfstæði. Umskiptin úr áætlunarbúskap yfir í markaðshagkerfi leiddu til mikillar verðbólgu og atvinnuleysis. Undir lok 10. áratugarins batnaði staðan og á fyrsta áratug 21. aldar óx efnahagurinn hratt. Árið 2007 var Eistland með næstmesta hagvöxt innan Evrópusambandsins. Landið tók upp evru árið 2011.

Í dag stendur þjónustugeirinn undir um tveimur þriðju hlutum landsframleiðslu. Iðnaður stendur undir um þriðjungi, en landbúnaður hefur minnkað að mikilvægi. Eistland er meðal fremstu ríkja Evrópu í upplýsingatækni og stafrænum lausnum. Þótt landið sé ríkast Eystrasaltsríkjanna er atvinnuleysi enn sýnilegt vandamál og margir íbúar búa við fátækt.

Tölfræði

Á þessari síðu er gildi fyrir landið Eistland fyrir allar mælistikur (frá því ári sem síðast barst). Þú getur auðveldlega borið þessi gildi saman við gildi frá öðru ríki. Sjá vísir