Grenada

Landafræði

Grenada er eyríki í austurhluta Karíbahafsins. Landið nær yfir eyjuna Grenada og syðstu hluta Grenadíneyja. Af þeim eru Carriacou og Petite Martinique byggðar. Grenada liggur norðvestur af Trínidad og Tóbagó, norðaustur af Venesúela og suðvestur af Sankti Vinsent og Grenadíneyjum.

Grenada er eldfjallaeyja með gróskumiklu og skógi vöxnu landslagi. Eyjan liggur í norðaustur-suðvestur átt og er þekkt fyrir regnskóg, fjalllendi og hitabeltisloftslag. Meðalhiti á láglendi er um 26°C allt árið. Regnskógurinn inni í landi hefur þó orðið fyrir áhrifum af ofnýtingu, skógarhöggi og stórum plantekrum.

Landið er mjög berskjaldað fyrir fellibyljum og öfgaveðri. Fellibylurinn Ivan árið 2004 var ein versta náttúruhamför í sögu landsins og eyðilagði um níu af hverjum tíu byggingum á eyjunni. Fellibylirnir Ivan og Emily ollu einnig miklu tjóni á landbúnaði og ferðaþjónustu.

Þetta þarf nú að uppfæra með fellibylnum Beryl árið 2024. Beryl kom að landi á carriacou sem fjórða stigs fellibylur og olli miklu tjóni á Grenada, sérstaklega á Carriacou og Petite Martinique. Global Shelter Cluster greindi frá því að meira en 98% bygginga á Carriacou, Petite Martinique og Union Island hefðu orðið fyrir alvarlegu tjóni, auk þess sem vatnskerfi, heilbrigðisaðstaða, skólar, flugstöðvar og landbúnaður urðu illa úti.

Saga

Grenada var upphaflega byggð Arawak-fólki, áður en Karíbar tóku yfir eyjuna. Enskir kaupmenn reyndu að stofna nýlendu árið 1609, en frumbyggjar neyddu þá til að yfirgefa eyjuna. Á 17. öld tókst Frökkum að leggja eyjuna undir sig og Grenada var frönsk nýlenda til ársins 1762, þegar Bretar tóku við stjórn landsins.

Grenada varð sjálfstætt ríki árið 1974, en kaus að vera áfram hluti af Breska samveldinu. Eftir sjálfstæði færðist landið um tíma nær róttækri vinstri stefnu og samskipti við Bandaríkin versnuðu. Bandaríkin slitu diplómatískum samskiptum við Grenada og reyndu að veikja efnahag landsins með því að þrýsta á Vestur-Evrópuríki að draga úr þróunaraðstoð.

Árið 1983 var forsætisráðherranum steypt af stóli af róttækum væng innan eigin flokks. Valdaránið leiddi til innrásar Bandaríkjanna á eyjuna, sem var harðlega gagnrýnd á alþjóðavettvangi. Eftir tímabil bráðabirgðastjórnar náðu stjórnmál landsins meiri stöðugleika. Síðustu áratugi hafa tveir flokkar, New National Party og National Democratic Congress, skipst á að stjórna landinu.

Samfélag og stjórnmál

Grenada er stjórnarskrárbundið konungsríki og þingbundið lýðræði. Breski konungurinn er formlegur þjóðhöfðingi og landstjóri kemur fram fyrir hans hönd. Ríkisstjórnin, undir forystu forsætisráðherra, fer með framkvæmdavaldið. Stjórnmál landsins voru lengi óstöðug, en hafa orðið mun stöðugri frá 10. áratugnum.

National Democratic Congress, undir forystu Dickon Mitchell, vann þingkosningarnar í júní 2022 og fékk 9 af 15 kjörnum sætum á þinginu. New National Party fékk 6 sæti. Dickon Mitchell var svarinn í embætti forsætisráðherra 24. júní 2022 og tók við af Keith Mitchell. 

Baráttan gegn fátækt er áfram mikilvægt samfélagsmál. Eftir fellibylinn Ivan árið 2004 þurfti Grenada að ganga í gegnum langt og erfitt uppbyggingarferli. Lífskjör hafa batnað, en landið er áfram viðkvæmt fyrir náttúruhamförum, skuldum, ferðaþjónustusveiflum og litlum innlendum markaði.

Eftir Beryl árið 2024 varð uppbygging aftur eitt stærsta pólitíska og efnahagslega verkefni landsins. Reuters greindi frá því að forsætisráðherrann Dickon Mitchell hefði sagt fyrstu tjónsmöt benda til þess að tap vegna fellibylsins gæti numið allt að þriðjungi landsframleiðslu. Hann sagði einnig að Beryl hefði eyðilagt heimili, bújarðir, raforkukerfi, mangróveskóga, vatnsinnviði og sjávarútveg.

Grenada varð aðili að Sameinuðu þjóðunum 17. september 1974.

Hagkerfi og viðskipti

Ferðaþjónusta er mikilvægasta tekjulind Grenada. Hún stendur undir stórum hluta þjóðartekna landsins og gerir hagkerfið mjög háð ferðamannastraumi, alþjóðlegum efnahagsaðstæðum og veðurtengdum áföllum.

Útflutningur á kryddi er önnur mikilvæg atvinnugrein. Grenada er þekkt sem „kryddeyjan“ vegna múskatsframleiðslu sinnar og er meðal stærstu framleiðenda og útflytjenda múskats í heiminum. Landið flytur einnig út banana, kakó, sítrusávexti, maís, engifer og kaffi.

Efnahagurinn hefur lengi borið merki mikilla skulda eftir uppbyggingu í kjölfar fellibylsins Ivan árið 2004. Sjávarútvegur hefur einnig fengið aukna athygli sem framtíðargrein. Eftir Beryl árið 2024 þarf hagkerfiskaflinn að leggja meiri áherslu á loftslagsáhættu, tjón á landbúnaði, fiskveiðum og innviðum, og þá staðreynd að eitt öfgaveður getur haft áhrif sem jafnast á við stóran hluta þjóðarbúsins.